Klasyk tygodnia: Hanomag 2/10 PS „Kommissbrot“ (1924–1928)

Hanomag 2/10 PS był małym, dwuosobowym samochodem osobowym z silnikiem umieszczonym z tyłu i napędem na tylne koła oraz jednocylindrowym, czterosuwowym silnikiem o pojemności skokowej 0,5 litra. Był sprzedawany w wersji otwartej i zamkniętej, a także służył jako taksówka w Berlinie.

W 1871 roku w Hanowerze w Niemczech powstała firma inżynieryjna Hanomag (Hannoversche Maschinenbau AG), produkująca maszyny budowlane, pojazdy użytkowe, ciężarówki, traktory, lokomotywy parowe, a od 1924 roku także samochody osobowe. W okresie tzw. Republiki Weimarskiej (1918–1933) Niemcy, pokonane w I wojnie światowej, z trudem odbudowywały się po porażce i w 1923 roku musiały walczyć z hiperinflacją. Po reformie walutowej, w której kurs wymiany wynosił 1 do biliona, Niemcy stracili wszystkie swoje oszczędności.

W tej sytuacji konstruktor Fidelis Böhler, wraz z Karlem Pollichem i Hellmuthem Butenuthem, przystąpił do opracowania małego, dwumiejscowego pojazdu o nazwie Hanomag 2/10 PS. Pojazd trafił do sprzedaży w 1924 roku, a ze względu na duży popyt, w 1925 roku, został wprowadzony do produkcji na linii montażowej. Był to drugi niemiecki samochód ludowy, Opel Laubfrosch (Żaba) był produkowany masowo nieco wcześniej. Hanomag 2/10 PS miał nowoczesne nadwozie pontonowe, ale jego kształt, przypominający połowę bochenka chleba, dał początek żartobliwemu przydomkowi „Kommissbrot” (chleb komisarza) lub „Kohlenkasten” (skrzynia na węgiel).

Czterosuwowy, jednocylindrowy silnik, umieszczony centralnie przed tylną osią, miał górnozaworowy układ rozrządu i pojemność skokową 502 cm³ (pojemność skokowa 499 cm³, średnica x skok tłoka: 80 x 100 mm). Przy stopniu sprężania 6:1 i gaźniku Pallas osiągał maksymalną moc 10 KM (7,35 kW) przy 2500 obr./min. Moc silnika była przenoszona na tylne koła za pośrednictwem trzybiegowej manualnej skrzyni biegów z dźwignią i łańcuchem, czyli bez mechanizmu różnicowego. Przy masie własnej 370 kg, Hanomag 2/10 PS osiągał prędkość maksymalną 60 km/h. Przy zużyciu paliwa wynoszącym zaledwie 4 litry na 100 kilometrów był to najoszczędniejszy samochód produkowany seryjnie w okresie międzywojennym.

Chłodnica znajdowała się za silnikiem, a przez jej środek przechodził wał napędzający dwułopatkowy wentylator. Przednie koła były zawieszone na dwóch poprzecznych resorach piórowych, tylna sztywna oś była zawieszona na wahaczach wleczonych i miała zawieszenie na sprężynach śrubowych. Na tylnej osi znajdował się pojedynczy hamulec taśmowy, samochód nie miał hamulców na przednich kołach.

CHERY TIGGO 9 PHEV – czym przekona polskich klientów

Hanomag 2/10 PS ze składanym płóciennym dachem kosztował początkowo 2650 marek niemieckich (RM). W 1926 roku cenę obniżono do 2175 RM, a w ciągu ostatnich dwóch lat nawet do 1975 RM. Reklamie towarzyszyło chwytliwe hasło, które rymuje się również po czesku: Trochę blachy, trochę lakieru – i Hanomag gotowy!
Kabriolet, limuzyna i taksówka Landaulet.

Kabriolet, limuzyna i taksówka Landaulet

Podstawowa wersja Hanomaga 2/10 PS była dwumiejscowym roadsterem (zdjęcie) z rozstawem osi 1920 mm i rozstawem kół 1040 mm z przodu oraz 910 mm z tyłu. Pojazd miał 2780 mm długości, 1180 mm szerokości i 1450 mm wysokości. Z przodu posiadał pojedynczy, okrągły reflektor, umieszczony pośrodku (w Niemczech dwa reflektory były wymagane dopiero od 1931 roku). Aby uzyskać więcej miejsca dla dwóch pasażerów, zrezygnowano z tradycyjnych błotników i progów. Hanomag 2/10 PS był jednym z pierwszych samochodów na świecie z nadwoziem pontonowym. Aby uzyskać większą sztywność nadwozia, „Kommissbrot” z kierownicą po prawej stronie miał tylko jedne drzwi po lewej stronie. Płócienny dach był składany za siedzeniami. Klakson często znajdował się przed przednią szybą.

Wersja zamknięta o masie własnej 420 kg (w Niemczech nazywano ją limuzyną lub coupé) miała te same wymiary co roadster, tylko wysokość wzrosła do 1600 mm. Nadwozie o prostokątnym kształcie (na zdjęciu) miało uchylną część przedniej szyby oraz przesuwne szyby w drzwiach. Miejsce na bagaż znajdowało się wyłącznie w bagażniku, umieszczonym na stelażu z tyłu, nad silnikiem.

Cena wersji zamkniętej wynosiła 3200 marek niemieckich (RM) w 1925 roku, po roku została obniżona do 2575 marek, a w latach 1927 i 1928 Hanomag 2/10 PS kosztował 2450 marek. W latach 1924–1928 wyprodukowano łącznie 15 775 egzemplarzy. Droższe i lepiej wyposażone małe samochody, takie jak Dixi czy Opel Laubfrosch, sprzedawały się lepiej.

Innym wariantem wersji zamkniętej był tzw. Taxi-Landaulet ze stałym dachem nad kierowcą i pasażerem oraz chowaną płócienną tylną częścią kabiny (zdjęcie). Koło zapasowe zamontowano na stelażu na pokrywie komory silnika z tyłu samochodu. Nie wiadomo, gdzie pasażer mógł umieścić swój bagaż.

Sportowy „komisarz”

Hanomag chciał również przyciągnąć klientów o sportowym zacięciu. Przygotował dla nich wersję bez drzwi, z wyciętymi panelami bocznymi, przez które trzeba było się przecisnąć, aby wsiąść i wysiąść. Hanomag zażądał 2400 marek amerykańskich za sportowego roadstera. Trzy sportowe Hanomagi 2/10 PS wzięły udział w inauguracyjnym wyścigu na torze Nürburgring w czerwcu 1927 roku w klasie 750 cm³. Kierowca Hellmuth Butenuth pokonał 12 okrążeń (prawie 341 kilometrów) w 5 godzin i 36 minut ze średnią prędkością 60,8 km/h. Dwa pozostałe Hanomagi nie ukończyły wyścigu. Wersja wyścigowa nie miała nadwozia, jedynie przód był częściowo zasłonięty plandeką, a koła były bez błotników. Samochód osiągnął prędkość maksymalną 90 km/h.

Następcą Hanomaga 2/10 PS był „bardziej dojrzały” czteromiejscowy Hanomag 3/16 PS z silnikiem z przodu i napędem na tylne koła, produkowany w latach 1929–1931.

Źródło: Hanomag