18 września 2025 roku jest wyjątkowym dniem – Zakład Samochodów Osobowych w Tychach, dumny sukcesor Fabryki Samochodów Małolitrażowych (FSM), później Fiat Auto Poland, FCA Poland, a obecnie Stellantis, obchodzi Jubileusz 50-lecia.
Tyski zakład jest bez wątpienia szczególnym miejscem: ikonicznym – w przemysłowym krajobrazie Polski, bardzo ważnym – na mapie przemysłu europejskiego i nadzwyczajnym – w sercach wielu Polek i Polaków. To miejsce, gdzie historia wzbogaca teraźniejszość, a wiedza pokoleń daje moc nowoczesnym technologiom. To TU zaczęła się masowa motoryzacja w Polsce.
Tyski zakład tworzy, od 1975 roku, historię która zmieniała oblicze polskiej motoryzacji. To 50 lat transformacji, innowacji i wspólnej pracy tysięcy ludzi dumnych z ponad jedenastu milionów samochodów, które trafiły z Tychów na drogi całego świata.
Pierwszy z nich – Fiat 126p, został zatwierdzony do produkcji w Polsce na mocy kontraktu o współpracy przemysłowej i licencji na samochód małolitrażowy z tylnym napędem, 2-cylindrowym silnikiem o pojemności 594 ccm, maksymalnej mocy 23KM i samonośnym czteroosobowym, dwudrzwiowym nadwoziem typu berlina (sedan).
Dziś Zakład samochodów osobowych Stellantis w Tychach jest pełnoskalowym producentem modeli z segmentu B-SUV, oferujących najnowocześniejsze rozwiązania technologiczne, takie jak: napęd na wszystkie koła, technologia 48V, łącząca turbodoładowany silnik 1.2 o mocy 136 KM z dwoma silnikami elektrycznymi o mocy 21 kW każdy, specjalna kalibracja układu kierowniczego i pedału przyspieszenia czy zaawansowane technologie łączności: Jeepa Avengera nagrodzonego tytułem Europejskiego Samochodu Roku 2023, Fiata 600 i Alfy Romeo Junior, dostępnych we wszystkich odmianach napędu: elektrycznym, hybrydowym i spalinowym, produkowanych na rynki europejskie.
„50-lecie uruchomienia produkcji w zakładzie w Tychach przypada w bardzo znamiennym dla motoryzacji okresie i w szczególnym dla niej miejscu. To tu – w tyskiej fabryce zaczęła się masowa produkcja samochodów w Polsce, dzięki której gospodarka krajowa zyskała nową dynamikę, powstały tysiące miejsc pracy nie tylko w zakładzie, ale i u kooperantów i nieustannie, od pół wieku, są wdrażane i rozwijane nowoczesne technologie. Polska motoryzacja wjechała do Europy prosto z Tychów. Dzisiaj z naszych taśm montażowych nadal wyjeżdżają nowoczesne samochody, z tym że nasza obecna gama modelowa jest symbolem współczesnej rewolucji w motoryzacji: produkowane w Tychach nisko i zero-emisyjne miejskie SUV-y torują drogę do elektromobilności dostępnej dla wszystkich. Ten ogromny postęp jakiego dokonał Zakład w Tychach jest dziedzictwem wielu pokoleń Pracownic i Pracowników oraz jego obecnego Zespołu – ludzi, którzy są pasjonatami motoryzacji, doświadczonymi fachowcami, dla których produkcja samochodów jest misją dostarczania pojazdów najwyższej jakości wszystkim klientom naszych marek.” – powiedział Janusz Puzoń, dyrektor zakładu Stellantis w Tychach.
Przeszłość, która napędza przyszłość
Początki tej historii sięgają 1975 roku, gdy w Tychach ruszyły pierwsze linie montażowe. Zakład miał być początkowo miejscem montażu końcowego, z tłocznią i lakiernią, z planem rocznej produkcji na poziomie 150 tys. samochodów. Jednak, gdy popyt na „Malucha” – Polskiego Fiata 126p – znacząco przewyższył oczekiwania, moce produkcyjne zwiększono do 200 tys. aut rocznie.
To właśnie w Tychach składano kultowego ,,126p” – pierwszy symbol polskiej motoryzacji i obiekt sentymentalnej pamięci milionów Polek i Polaków. Samochód powstawał w Tychach od karoserii, przez lakierowanie, aż po końcowy montaż, z zespołami napędowymi dostarczanymi z Bielska-Białej.
W kolejnych latach zakład przeszedł ogromną transformację technologiczną – rozpoczęto automatyzację procesów tłoczenia i montażu, wprowadzono roboty spawalnicze i wózki samojezdne. Powstała nowoczesna lakiernia, która umożliwiła produkcję aut na międzynarodowym poziomie jakości.
Retro Motor Show 2025 – święto klasyków z nostalgicznymi wspomnieniami (fotorelacja)
W listopadzie 1990 roku Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) została przekształcona z przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną należącą do Skarbu Państwa. Fiat, mając za sobą kilkanaście lat ścisłej współpracy z FSM, zadeklarował chęć przejęcia większościowego pakietu akcji nowo powstałej spółki. W efekcie nazwa zakładu została zmieniona na Fiat Auto Poland.
Czerwiec 1991 roku to debiut Fiata Cinquecento, który przez kolejne lata święcił sukcesy – w 1995 roku z linii zjechał jego 500-tysięczny egzemplarz, a dwa lata później – milionowy. W 1998 roku jego miejsce zajął Fiat Seicento – model, który szybko stał się liderem rynku krajowego i hitem eksportowym. Jego wdrożenie wiązało się z głęboką modernizacją tłoczni, spawalni i lakierni. Produkcję Fiata Seicento zakończono w maju 2010 roku, a jego łączna liczba egzemplarzy wyniosła 1 328 973 sztuki.
Ostatni egzemplarz Fiata 126p powstał w zakładzie 22 września 2000 roku. W ten sposób zakończyła się era ,,Malucha”, którego w tyskim zakładzie wyprodukowano aż 2 166 349 egzemplarze. W tym czasie podjęto również decyzję o skoncentrowaniu całej działalności produkcyjnej Fiata w Polsce właśnie w Tychach. W efekcie do zakładu przeniesiono produkcję modeli Fiat Siena i Uno (produkowanych do 2002 roku) oraz Palio Weekend (do 2004 roku).
Kolejne lata przyniosły nowe inwestycje i sukcesy. Pod koniec 2003 roku zadebiutował Fiat Panda, który szybko zdobył uznanie, zostając Europejskim Samochodem Roku 2004.
Trzy lata później z linii produkcyjnej zjechał kolejny bestseller – Fiat 500. Model ten, będący hołdem dla włoskiego designu i inżynierii, zdobył tytuł Europejskiego Samochodu Roku 2008.
Fiat Pandina teraz dostępny już od 59,8 tys. zł
Umocniło to pozycję tyskiego zakładu jako jednego z najważniejszych w strukturach całego koncernu. W tym samym roku, na mocy umowy z Ford Company, w Tychach rozpoczęto produkcję nowego Forda Ka (produkowanego aż do maja 2016 roku).
Uruchomienie nowych modeli wymagało jednak modernizacji fabryki: rozbudowano spawalnię i wyposażono ją w nowoczesne, zrobotyzowane linie, powstała nowa hala montażowa, a także nowoczesna lakiernia. Liczba robotów w zakładzie wzrosła z 400 do 950, co znacząco podniosło poziom automatyzacji i efektywności.
Sukces Fiata 500 otworzył drzwi do kolejnych premier – do produkcji wprowadzono wersje sportowe i ekskluzywne, takie jak Abarth 500, Fiat 500C, Abarth 500C oraz edycje limitowane: Abarth 695 Tributo Ferrari, Fiat 500 by Diesel czy Fiat 500 by Gucci.
Pod koniec 2010 roku zakład otrzymał nowe zadanie – produkcję modelu Lancia Ypsilon. W 2015 roku, po utworzeniu globalnego koncernu Fiat Chrysler Automobiles (FCA), zakład w Tychach zmienił nazwę na FCA Poland. W tym samym roku rozpoczęto produkcję piątej generacji Ypsilon, która miała premierę 17 września. Rok później fabryka ustanowiła rekord produkując 67 tysięcy egzemplarzy Lancii Ypsilon.
W 2017 roku model 500 ponownie przekroczył granicę 201 tysięcy sztuk rocznej produkcji. Tak też, 10 maja 2018 roku, z linii produkcyjnej zjechał dwumilionowy egzemplarz Fiata 500.
Epoka Stellantis rozpoczęła się w 2021 roku i zapoczątkowała nowy rozdział w historii fabryki. Transformacja zakładu objęła modernizację linii produkcyjnych, wdrożenie nowoczesnych technologii oraz szkolenia załogi. Zakład skoncentrował się na produkcji trzech modeli segmentu B-SUV, reprezentujących marki należące do Stellantis: Alfa Romeo, Fiat oraz Jeep. Nowa era przyniosła nie tylko zmiany organizacyjne, ale również zwrot w kierunku elektromobilności.
Jeep Avenger zadebiutował jako pierwszy w pełni elektryczny model tej marki, jego seryjna produkcja ruszyła w listopadzie 2022 roku w Tychach. W 2023 roku zdobył tytuł Europejskiego Samochodu Roku, a także został nagrodzony m.in. w konkursie TopGear.com Electric Awards 2023 jako ,,Electric Car of the Year” (Samochód elektryczny roku) oraz ,,Best Electric City Car” (Najlepszy miejski samochód elektryczny).
Fiat 600 dołączył do produkcyjnego portfolio zakładu we wrześniu 2023 roku. Rok później wyróżniony został jako premiera motoryzacyjna plebiscytu Auto Lider 2024.
Alfa Romeo Junior uzupełnił gamę tyskiego trio na wiosnę 2024 roku. Jeszcze w tym samym roku zdobywa nagrodę ,,autonis” za design w plebiscycie czytelników magazynu ,,auto motor und sport”.
Dzięki tym inwestycjom fabryka w Tychach stała się jednym z filarów elektromobilnej strategii Stellantis, a Polska zyskała ważne miejsce na mapie europejskiej produkcji samochodów elektrycznych.
Równolegle do rozwoju gamy modelowej, tyski zakład nieustannie podnosił standardy jakościowe i organizacyjne, stając się pionierem z zakresu zarządzania jakością. Już w 1996 roku jako pierwszy zakład motoryzacyjny w Polsce otrzymał Certyfikat Jakości ISO 9001. W 2002 roku wdrożono Zintegrowany System Zarządzania Jakością, Środowiskiem oraz Bezpieczeństwem i Higieną Pracy.
Zespół i wspomnienia
Historia i teraźniejszość tyskiego zakładu są kształtowane wieloletnim zaangażowaniem tysięcy pracownic i pracowników, którzy swoją wiedzą, doświadczeniem i pasją przez 50 lat budowali pozycję zakładu w Tychach jako nowoczesnego i bardzo efektywnego ośrodka produkcyjnego. Tu zaczęły się historie wielu polskich rodzin, splatają się losy pokoleń i tworzą przyjaźnie. Tysiące niesamowitych historii, wzruszające i zabawne wspomnienia tworzą obraz codzienności tak wszystkim bliskiej i dobrze znanej. Przy okazji powstawania filmu o jubileuszu 50-lecia zakładu wiele z tych historii zostało ponownie opowiedzianych:
- „W tamtych czasach (lata 70-80) młodzi w większości łączyli swoją przyszłość z kopalnią – miejscem pracy zlokalizowanym po sąsiedzku. Kiedy jednak dowiedzieliśmy się, że w Tychach zostanie otwarty zakład produkcji samochodów to wszyscy marzyliśmy, żeby w nim pracować.”
- „Dostałem nakaz pracy w Hucie 1 Maja, ale po kilku dniach zrezygnowałem – ta praca nie dawała możliwości osobistego wkładu w to co robiłem. Po złożeniu wypowiedzenia wracałem do domu pociągiem i w Dzienniku Zachodnim przeczytałem ogłoszenie o naborze do powstającej fabryki samochodów. Nie namyślałem się ani chwili i zgłosiłem się dosłownie na teren budowy, gdzie w jednym z baraków znajdowała się dyrekcja. Kiedy w czasie rozmowy okazało się, że mam doświadczenie w jakości zostałem przyjęty do kontroli jakości na Spawalni.”
- „Tym, co przyciągało młodych ludzi do pracy w zakładzie, była możliwość otrzymania mieszkania i talonu na samochód. Kiedy założyłem rodzinę w 1975 roku szukaliśmy miejsca do zamieszkania. Na Politechnice Śląskiej, gdzie studiowałem, ukazało się ogłoszenia, że fabryka samochodów zatrudni absolwentów, którym oferuje mieszkania. Było to niesłychane dobrodziejstwo i wszyscy staraliśmy się o przyjęcie do Tychów.”
- „Bardzo się lubiliśmy, spotykaliśmy po pracy i jeździliśmy na narty do Szczyrku, który był naszą mekką narciarską, ale też na rajdy PTTK, do teatru i operetki. Świetnie się Bawiliśmy – te wspólne wyjazdy nas bardzo integrowały.”
- „Cinquecento było modelem przełomowym dla infrastruktury technicznej fabryki. Odchodziła technologia 126p, a w to miejsce wchodziła nowa technologia, pojawiły się pierwsze roboty, a to oznaczało konieczność dostosowania załogi, wykształcenia dodatkowych specjalności zawodowych, co umożliwiło rozwój tyskiego zespołu.”
- „Fiatem Panda 4×4 wyjechałem zimą na Halę Boraczą, żeby przetestować czy da radę. Za drugim razem wziąłem ze sobą chrześniaka, bo nikt nie chciał uwierzyć, że to możliwe. Panda 4×4 to było mistrzostwo.”
- „Można było samodzielnie zrobić sobie składaka – zakład to umożliwiał. Najpierw kupiłem karoserię, potem kolejne części i silnik. Pracowałem przy nim codziennie, głównie przecinakiem i kluczem i po pół roku miałem własnego Malucha. Przeszedł wszystkie testy i został dopuszczony do jazdy i zarejestrowany.”
- „Z Fiatem 126p rozwinąłem miłość do motoryzacji. Miałem osiem Maluchów, którymi przejeździliśmy z rodziną całą Europę. Dzisiaj młodzi ludzie, którzy oglądają Fiata 126p szukają silnika z przodu i są kompletnie zaskoczeni, że jest zamontowany z tyłu.”
Teraźniejszość
Tyski Zakład Samochodów Osobowych jest jednym z czterech w Polsce tworzących pion produkcyjny Stellantis, w ramach którego powstają samochody osobowe, lekkie pojazdy dostawcze, jednostki napędowe oraz komponenty.
Obecnie, już w strukturach Stellantis, zakład kontynuuje swoją misję dostarczania najwyższej jakości samochodów z Polski na 51 rynków rynki całego świata – z tą samą dumą, która towarzyszyła pierwszemu ,,Maluchowi” pół wieku temu.
Zakład jest jednym z największych pracodawców i partnerów biznesowych w województwie śląskim. Dotychczas z jego linii produkcyjnych zjechało ponad 11,4 mln sztuk samochodów, w tym tak kultowych modeli jak Fiat 126p, Fiat Panda czy Fiat 500. Aktualnie w zakładzie produkowane są trzy modele segmentu B-SUV: Jeep Avenger, Fiat 600 i Alfa Romeo Junior, dostępne w wersjach w pełni elektrycznych, spalinowych i hybrydowych.
Technologia i infrastruktura
Zakład został zaprojektowany w sposób, który dawał możliwość rozwoju, kolejne inwestycje przystosowywały go do zmieniającej się na przestrzeni dekad motoryzacji. Dziś ten potencjał pracuje na rzecz najnowszych technologii hybrydowych i w pełni elektrycznych montowanych w modelach zjeżdżających z taśm produkcyjnych zakładu w Tychach: Jeep Avenger, Fiat 600 i Alfa Romeo Junior.
Spawalnia
Wyposażona w 479 roboty, co przekłada się na 84% automatyzacji. Nazwa wydziału pochodzi od jednej z kilku metod łączenia elementów karoserii, wśród których podstawową jest zgrzewanie. Wyprodukowanie kompletnego nadwozia wymaga wykonania prawie 6000 precyzyjnych zgrzewów, z czego 94% wykonywanych jest w sposób zautomatyzowany.
Lakiernia
Na proces lakierniczy składają się fosforowanie, kataforeza, uszczelnianie, wieloetapowe nakładanie warstw ochronnych z końcową – lakierem dostępnym w 13 kolorach. Innowacyjne rozwiązania, jak np. system Eagle Eye stoją na straży doskonałości powierzchni i wysycenia barw. W trosce o środowisko tyska Lakiernia ograniczała do niezbędnego minimum ilość zużywanej energii.
Montaż
Niewiele ponad 4,5 godzin trwa montaż wszystkich elementów wyposażenia (przewody, wiązki instalacji elektrycznej, deska rozdzielcza, szyby, zespół napędowy, zawieszenie przednie i tylne, front-end, fotele, zderzaki i koła). Wszystkie samochody zjeżdżające z linii końcowej są poddawane rygorystycznym próbom i testom.
Jakość
Szereg szczegółowych procesów kontrolnych oraz regularnych audytów zapewnia bezpieczeństwo i niezawodność produkowanych samochodów. Jakość jest wbudowana w każdy etap procesu produkcyjnego i logistycznego, począwszy od komponentów i podzespołów, przez najwyższą jakość gotowego produktu, na transporcie samochodów do salonów sprzedaży kończąc.
Modele produkowane w tyskiej fabryce są dostępne w 47 wersjach i 413 opcjach.
Zakład Samochodów Osobowych Stellantis w Tychach – fakty i liczby
Ogólna powierzchnia zakładu
- 1 280 000 m2
Przestrzeń produkcyjna
- 326 000 m2
Produkowane modele
- Fiat 126p
- Fiat Cinquecento
- Punto, Brava/o, Marea, Ducato, Iveco Daily
- Fiat Seicento
- Fiat Uno
- Fiat Siena
- Palio Weekend
- Fiat Panda
- Fiat 500
- Ford Ka
- Lancia Ypsilon
- Jeep Avenger
- Fiat 600
- Alfa Romeo Junior
- Jeep Avenger (ICE, BEV, MHEV)
- Fiat 600 (BEV, MHEV)
- Alfa Romeo Junior (BEV, MHEV)
Produkcja
- Ponad 11 milionów wyprodukowanych samochodów
Rynki
- Ponad 50
Kalendarium
- 1972 – Rozpoczęcie budowy zakładu w Tychach.
- 1975 – Pierwsze Fiaty 126p zjeżdżają z linii montażowej w Tychach.
- 1987 – Podpisanie umowy licencyjnej na produkcję Fiata Cinquecento.
- 1991 – Uruchomienie produkcji modelu Cinquecento.
- 1992 – Utworzenie spółki Fiat Auto Poland. W Tychach oddano do użytku nową lakiernię, jedną z najbardziej ekologicznych w Europie.
- 1996 – Certyfikat Zapewnienia Jakości na zgodę z normą ISO 9001.
- 1998 – Zakończenie produkcji Fiata Cinquecento w liczbie 1 164 525 sztuk.
- 2000 – Z linii produkcyjnej zjeżdża ostatni Fiat 126p. W Tychach wyprodukowano 2 166 349 egzemplarzy.
- 2001 – Uzyskanie Certyfikatu ISO 14001 (zarządzania środowiskiem).
- 2002 – Uzyskanie Certyfikatu ISO Zintegrowanego Systemu Zarządzania Jakością, Ochroną Środowiska oraz Bezpieczeństwem i Higieną Pracy.
- 2003 – Uruchomienie produkcji Fiata Panda.
- 2004 – Zdobycie Polskiej Nagrody Jakości. Fiat Panda zdobywa tytuł ,,Car of the Year 2004”.
- 2005 – Tytuł ,,Recognised fo Excellence 2005” w konkursie Europejskiej Nagrody Jakości – EFQM (European Foundation fo Quality Management).
- 2006 – Europejska Nagroda Jakości – Finalista EEA (EFQM Excellence Award).
- 2007 – Zdobycie brązu w WCM. Uruchomienie produkcji Fiata 500.
- 2008 – Uruchomienie produkcji modeli Abarth 500 i Ford Ka. Fiat 500 uhonorowany tytułem ,,Samochód Roku 2008”.
- 2009 – Zdobycie srebra w WCM. Produkcja Zakładu Tychy osiąga poziom 605 797 samochodów w ciągu roku. To rekord w historii zakładu. Uruchomienie produkcji Fiata 500C.
- 2010 – Zakończenie produkcji Fiata Seicento w liczbie 1 328 973 sztuk. Uruchomienie produkcji modelu Abarth 500C. Rozpoczęcie produkcji Lancii Ypsilon.
- 2012 – Zakończenie produkcji Fiata Panda w liczbie 2 168 491 sztuk. Uzyskanie certyfikatu ISO 50001 (zarządzanie energią).
- 2013 – Zdobycie Gold Level WCM.
- 2015 – Fiat Auto Poland zmienia nazwę na FCA Poland.
- 2016 – Zakończenie produkcji Forda Ka w liczbie 514 288 sztuk.
- 2020 – Uruchomienie produkcji Fiata 500 i Lancii Ypsilon w wersji ,,Mild Hybrid”.
- 2022 – Jeep Avenger – rozpoczęcie w listopadzie produkcji modelu wersji ICE, w lutym 2023 rozpoczęcie produkcjiwersji BEV, w lutym 2024 rozpoczęcie produkcji wersji MHEV, w marcu 2025 rozpoczęcie produkcji wersji e-AWD.
- 2023 – Fiat 600 – rozpoczęcie w lipcu produkcji modelu w wersji BEV, w maju 2024 rozpoczęcie produkcji wersji MHEV.
- 2024 – Alfa Romeo Junior – rozpoczęcie w czerwcu produkcji modelu w wersji BEV core, we wrześniu wersji MHEV, w grudniu wersji BEV Veloce, a w marcu 2025 wersji e-AWD.
- 2024 – Zakończenie produkcji Fiata 500 w liczbie 2 907 974 i Lancii Ypsilon w liczbie 696 413 sztuk.
- 2025 – Wyprodukowanie ponad 11 milionów samochodów.
Źródło: Stellantis